ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ-ਖਹਿਰਾ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਚੋਂ ਮਨੂੰਵਾਦ ਦੀ ਝਲਕ !

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨਾਂ ਦੀ ਗਿਰਾਵਟ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਕੁੱਝ ਬਿਆਨ ਐਸੇ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਵਿਰੋਧ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਸਮਾਜ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ Sukhpal Singh Khaira ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਬਿਆਨ ਕਿ “ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਲੈ ਕੇ ਗਿੱਧਾ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸੂਰਮੇ ਕਿੱਥੋਂ ਜੰਮ ਲੈਣਗੀਆਂ” ਇਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਚੋਂ ਮਨੂੰਵਾਦ ਦੀ ਝਲਕ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੂੰ ਸਿਮਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਵਾਰ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਗਿੱਧਾ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ, ਜਜ਼ਬਾਤ ਅਤੇ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪਛਾਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਵਿਆਹ-ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਹੋਣ, ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਣ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਾਗਮ—ਹਰ ਥਾਂ ਗਿੱਧਾ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗਤ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰੰਪਰਾ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਘਟਾਉਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸੰਕੁਚਿਤ ਸੋਚ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਵੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਆਨ ਉਸ ਸਮਾਜ ਬਾਰੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੂਰਮੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਹਰ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਦੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਚਾਹੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋਵੇ, ਆਜ਼ਾਦੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਧੁਨਿਕ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ—ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਨੇ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਮਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਨਿਆਇਕ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਬੇਹੱਦ ਅਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਸੋਚ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜੇ ਕੋਈ ਔਰਤ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਗਿੱਧਾ ਪਾ ਕੇ ਕੁੱਝ ਪੈਸੇ ਕਮਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਕੀ ਹੈ? ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹਰ ਰੁਪਇਆ ਇੱਜ਼ਤ ਵਾਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਹਲਕਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜ ਦੀ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਪੈਸਾ ਕਿਸੇ ਘਰ ਦੀ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਬੱਚੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਦਾ ਮਖੌਲ ਬਣਾਉਣਾ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਮੱਧ ਵਰਗ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਤੋਹੀਨ ਕਰਨ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਆਨ ਸਿਰਫ਼ ਮੰਚ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਆਗੂ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਰਤੇਗਾ ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਗਲਤ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਗੂਆਂ ਤੋਂ ਉਮੀਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਕਰਨ, ਨਾ ਕਿ ਐਸੇ ਬਿਆਨਾਂ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਠੇਸ ਪਹੁੰਚਾਉਣ।
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਹਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ—ਚਾਹੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਵੇ, ਫੌਜ ਹੋਵੇ, ਖੇਡਾਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸਿਆਸਤ—ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭੈਣਾਂ ਨੂੰ ਪੈਸਿਆਂ ਨਾਲ ਤੋਲਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਗਲਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਸ ਨਾਲ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸਤਰ ਵੀ ਘਟਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਮੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਸਨਮਾਨ ਕਿਸੇ ਦੇ ਬਿਆਨ ਨਾਲ ਘਟ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ