National
ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੋਇਆ ? ਜੰਗ ਰੁਕੇਗੀ ਜਾਂ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਤਬਾਹ ਹੋਵੇਗਾ ?
ਈਰਾਨ–ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮੋੜ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਮੈਦਾਨ-ਏ-ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਧਮਕੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਇਕੱਠੇ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਲਗਭਗ ਦੋ ਮਹੀਨਿਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲ ਰਹੇ ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰੀ ਜੰਗ ਰੁਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੱਕੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ, ਇਰਾਨ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤਣਾਅ ਇਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਵਧ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰ ਨਵਾਂ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਹਮਲੇ ਜਾਂ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਲੈ ਕੇ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਤਿੰਨ ਰਾਹਾਂ ‘ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਧਮਕੀਆਂ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪਾਸੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼। ਇਹ ਦੋਹਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਤਿਹਰੀ ਰਣਨੀਤੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਵਿੱਚ ਧੱਕ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਵਿਚਾਲੇ ਲਗਭਗ 21 ਘੰਟੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਨਤੀਜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਿਆ। ਹੁਣ ਅੱਜ ਫਿਰ ਇਕ ਨਵੇਂ ਦੌਰ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਵਫ਼ਦ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ। ਪਰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਅਧਿਕਾਰਕ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਤਹਿਰਾਨ ਦਾ ਸਾਫ਼ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਅਮਰੀਕਾ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹਰਮੁਜ਼ ‘ਤੇ ਲਗਾਈ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਮਤਲਬ ਨਹੀਂ। ਅਮਰੀਕੀ ਨੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਇਕ ਇਰਾਨੀ ਜਹਾਜ਼ ਨੂੰ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਰਾਨ ਦਾ ਸ਼ੱਕ ਹੋਰ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਦੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਮੀਟਿੰਗ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਅਣਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਰੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਸਟ੍ਰੇਟ ਆਫ਼ ਹਰਮੁਜ਼। ਇਹ ਉਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ਦਾ ਤੇਲ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇੱਥੇ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣਾ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਵੱਡਾ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਇਰਾਨ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਵਰਨੀਟੀ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਰੰਪ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਤਰੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਹਟਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਬਦਲਾਅ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਲਿਬਨਾਨ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਸਾਥੀ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਟਰੰਪ ਦੇ ਭਰੋਸਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਅੱਜ ਦੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਿਕਲੇਗਾ? ਮੌਜੂਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗਬੰਦੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੌਜੂਦਾ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਦੀ ਮਿਆਦ ਬੁੱਧਵਾਰ ਸਵੇਰੇ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਤੇਲ ਮਾਰਕੀਟਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਉਮੀਦ ਬਣੀ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਰਹੇਗੀ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਹਰਮੁਜ਼ ਤੋਂ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਨਹੀਂ ਹਟਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਇਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਬਾਈਕਾਟ ਵੀ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਜ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਹੋਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ।
ਸਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਇਸ ਵੇਲੇ “ਧਮਕੀ, ਧਮਾਕੇ ਅਤੇ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ” ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਤੰਭਾਂ ‘ਤੇ ਖੜੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਹ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਵੱਡੀਆਂ ਚੇਤਾਵਨੀਆਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਘੇਰਾ ਤੰਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਪਾਸੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਤੱਕ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਰਾਜ਼ੀਨਾਮੇ ਦੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਦੀ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਗੱਲਬਾਤ ਮੱਧ-ਪੂਰਬ ਦੇ ਸੰਕਟ ਲਈ ਇੱਕ ਮੋੜ ਤਾਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਇਹ ਜੰਗਬੰਦੀ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਵੇਗੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਟਕਰਾਅ ਵੱਲ। ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਇਸਲਾਮਾਬਾਦ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਫੈਸਲਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜੰਗ ਅਤੇ ਅਮਨ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਤੈਅ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
