ਕਿਤੇ ਤੁਸੀਂ ਜ਼ਹਿਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਵੰਡ ਰਹੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ?

ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿਚੋਂ ਜੇਕਰ ਇੱਕ ਖਤਰਾ ਛੁਪਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈ ਮਿਠਿਆਈਆਂ — ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਜੋ ਸਵਾਦ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਿਉਹਾਰਾਂ ‘ਤੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਠਾਈਆਂ ਦਾ ਵਟਾਂਦਰਾ ਇੱਕ ਰਿਵਾਜ਼ ਹੈ ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬਿਨਾਂ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਨਫ਼ੇ ਲਈ ਸਸਤੀ ਸਮੱਗਰੀ, ਰੀ-ਯੂਜ਼ਡ ਤੇਲ, ਘਟੀਆ ਖੋਆ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣ ਰੰਗਾਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲਿਵਰ ਜਾਂ ਕਿਡਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਤੱਕ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਵੇਖਣ ‘ਤੇ ਨਹੀੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ — ਪੈਕਟ ‘ਤੇ ਲਿਖੀ ਤਾਰੀਖ, ਬੈਚ ਨੰਬਰ, ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਅਤੇ ਮਿਆਦ ਚੈੱਕ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਤਰਾ ਲਿਆ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਈ ਵੰਡ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।

ਦੀਵਾਲੀ ‘ਤੇ ਛੋਟੀਆਂ-ਛੋਟੀਆਂ ਦੁਕਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਘਰੇਲੂ ਸਟਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਸਟਾਲ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਜਿਸ ਦੁਕਾਨ ਦੀ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਨਹੀਂ, ਜਿਸਦਾ ਲਾਇਸੈਂਸ ਜਾਂ ਪੈਕੇਜਿੰਗ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਦੀਆਂ ਮਿਠਾਈਆਂ ਤੋਂ ਹੁਸ਼ਿਆਰ ਰਹੋ। ਸਤਿਨਾਮੀ ਬ੍ਰਾਂਡ ਅਤੇ ਸੀਲ ਕੀਤੀਆਂ ਪੈਕਿੰਗ ਜ਼ਿਆਦਾ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਤੇ ਇੰਗ੍ਰੇਡੀਅੰਟ ਲਿਸਟ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਤਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਮਿਲਾਵਟ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਪੈਕੇਟ ਨੂੰ ਫੋਟੋ ਕਰਕੇ ਲੋਕਲ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਭੇਜੋ। ਮਿਠਾਈ ਖਰੀਦ ਰਹੇ ਹੋ ਤਾਂ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ — ਖੋਆ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ, ਘੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਘੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰੀ-ਯੂਜ਼ਡ ਤੇਲ?

ਮਿਲਾਵਟੀ ਮਿਠਾਈ ਦੇ ਕੁੱਝ ਆਮ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ: ਬਹੁਤ ਚਮਕਦਾਰ ਰੰਗ, ਤੇਜ਼ ਰਸਾਇਣੀ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਿੱਪਪਣ ਜਾਂ ਉਲਟਾ ਗਲੇ ਹੋਣਾ, ਸਧਾਰਨ ਕੀਮਤ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਰ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਪੈਕਟ ‘ਤੇ ਲੇਬਲ ਜਾਂ ਮਿਆਦ ਦੀ ਗਲਤ ਜਾਣਕਾਰੀ। ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਇਕ ਛੋਟਾ ਸੈਂਪਲ ਲੈ ਕੇ ਘਰੇਲੂ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਚਖ ਕੇ ਦੇਖੋ, ਬਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਣਪੈਕਡ ਮਿੱਠਾਈਆਂ ਨਾ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਜੇ ਸੰਦੇਹ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਖਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕੋ। ਤਾਜ਼ਗੀ ਅਤੇ ਸੰਭਾਲ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਕ ਹਨ: ਦੁਧ-ਆਧਾਰਿਤ ਮਿਠਾਈਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਪਕਾਇਆ ਹੋਣਾ, ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹਵਾ-ਰੋਧਕ ਬਰਤਨ ਅਤੇ ਫ੍ਰਿਜ਼ਿੰਗ ਜੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਵੇ ਤਦ ਉਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਮਿਲਾਵਟੀ ਮਿਠਾਈ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਚਾਨਕ ਉਲਟੀਆਂ, ਦਸਤ, ਬੁਖਾਰ ਜਾਂ ਤੇਜ਼ ਦਰਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਲਓ। ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਡਾਕਟਰ ਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਉਪਲਬਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੈਕਟ ‘ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਨੰਬਰ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕ ਸਬੂਤ ਰੱਖੋ — ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੋ, ਰਸੀਦ ਸੰਭਾਲੋ; ਇਹ ਸਬੂਤ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਟੀ ਨੂੰ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨ ਵਿਚ ਮਦਦਗਾਰ ਹੋਣਗੇ।

ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਕਰੋ: ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਬਣਾ ਲਓ, ਛੋਟੇ ਪੈਕਟ ਖਰੀਦੋ ਤਾਂ ਜੋ ਜੇ ਮਿਲਾਵਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਘੱਟ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇ ਬਾਰੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਜਵਾਬ ਮੰਗੋ। ਸਮਾਜਿਕ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਿਲਾਵਟ ਦਾ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ — ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਵਿੱਚ, ਵਟਸਐਪ/ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ‘ਤੇ ਜਾਂ ਸਿੱਧਾ ਫੂਡ ਸੇਫਟੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ‘ਤੇ — ਤਾਂ ਕਿ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿਣ।

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਦੀਵਾਲੀ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠਾ ਹੀ ਰੱਖਣਾ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਹੈ; ਨਫ਼ੇ ਲਈ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਇਹ ਮਿਲਾਵਟ ਕਦੇ-ਕਦੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਹੁਸ਼ਿਆਰੀ, ਪੈਕਟ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਾਲੇ ਸਟਾਲਾਂ ਤੋਂ ਖਰੀਦ ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਕਰਨਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਦਮ ਤੁਹਾਡੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਸਤਾਂ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ