ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਜਾਤਪਾਤ ਦਾ ਕੋਹੜ; ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ

ਅੱਜ, ਪੰਜ ਨਵੰਬਰ ਨੂੰ, ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਪੁਰਬ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਵ ਭਰ ਦੇ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਉਤਸ਼ਵ ਨੂੰ ਬੜੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਮਨਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ ਭਾਰੀ ਇਕੱਠ ਵੇਖ ਕੇ ਇੰਝ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਫਲਫੁੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਸੱਚਾਈ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ — ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਅਸਲੀ ਸਿੱਖ ਲੱਭਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੰਜਾਬ — ਜੋ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਹੈ — ਉੱਥੇ ਜਾਤਪਾਤ ਦਾ ਕੋਹੜ ਬਾਕੀ ਸੂਬਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਰੋਜ਼ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਨੂੰ “ਉੱਚੀ ਜਾਤ” ਵਾਲੇ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦਲਿਤਾਂ ਜਾਂ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਫ਼ਰਤ ਤੇ ਘਮੰਡ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਉਗਲਦੇ ਹਨ।
ਤਾਜ਼ਾ ਉਦਾਹਰਣ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੂਬਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਦਾ ਹੈ। ਤਰਨਤਾਰਨ ਜ਼ਿਮਨੀ ਚੋਣ ਦੌਰਾਨ ਇਕ ਰੈਲੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਰਹੂਮ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਬਾਰੇ ਰੰਗ ਤੇ ਜਾਤ ਭੇਦ ਦਾ ਅਫ਼ਸੋਸਜਨਕ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ — “ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਸਨ ਤੇ ਜਵਾਂ ਕਾਲੇ ਸਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ।” ਇਕ ਚੈਨਲ ਨੇ ਵੜਿੰਗ ਦੇ ਬਿਆਨ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ “ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ” ” ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਵਾਲਮੀਕੀ” ਕਿਹਾ।

ਇਹ ਬਿਆਨ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਬਲਕਿ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਤੌਹੀਨ ਵੀ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਗੱਲ, ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ ਸ. ਬੂਟਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਤਰਸ ਖਾ ਕੇ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਅਤੇ ਸਮਰੱਥਾ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਦੂਜੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਕਿੱਥੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਾਲਾ ਰੰਗ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ? ਤੀਜੀ ਗੱਲ, ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਕਿ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਕੋਈ ਜਾਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਗਈ ਉਪਮਾ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਡੋਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਹਾਂ, “ਰੰਘਰੇਟੇ” ਇਕ ਜਾਤ ਹੈ, ਪਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਹ ਉਹੀ ਸਿੱਖ ਸਮੁਦਾਇ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਧਰਮ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਬਲੀਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਰੰਘਰੇਟਿਆਂ ਨੂੰ ਮਜ਼੍ਹਬੀ ਸਿੱਖ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪੱਕੇ ਸਿੱਖ ਸਨ। ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਤੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ “ਰੰਘਰੇਟੇ ਸਿੱਖ” ਅਤੇ “ਵਾਲਮੀਕੀ” ਵੱਖ ਵੱਖ ਦਰਜ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਜਾਤਾਂ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹਨ।

ਰਾਜਾ ਵੜਿੰਗ ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਮਝ ਸਕਣ ਕਿ ਰੰਘਰੇਟਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਅਸਾਧਾਰਣ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਯਾਦ ਰਹੇ — ਸਿੱਖੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਉੱਚਾ ਜਾਂ ਨੀਵਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਉਹੀ “ਸਰਵੋਤਮ” ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ‘ਤੇ ਤੁਰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਸੀ — “ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੀਵਾ ਨਾ ਜਾਣੋ, ਸਭ ਅੰਦਰ ਜੋਤ ਇਕੋ ਹੈ।”
ਇਸੇ ਸਿਧਾਂਤ ਦੀ ਅਸਲੀ ਪਾਲਣਾ ਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦਾ ਸੱਚਾ ਸਨਮਾਨ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੀ ਨਾਨਕ ਨਾਮ ਲੇਵਾ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਗੁਰਪੁਰਬ ਦੀਆਂ ਲੱਖ ਲੱਖ ਵਧਾਈਆਂ। 🌸

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ