ਹਰਮੁਜ਼ ਦੀ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਪਿੱਛੇ ਕੀ ਹੈ ਟਰੰਪ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ?: ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਜੰਗ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਕਿਉੰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੇ? 

ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Donald Trump ਵੱਲੋਂ Strait of Hormuz ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸੈਨਿਕ ਕਦਮ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਭੂ-ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਦਾ ਹਥਿਆਰ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੁੰਦਰੀ ਰਸਤਾ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਤੇਲ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੋਂ ਲਗਭਗ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇਲ ਦੀ ਆਵਾਜਾਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਸ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਅਸਰ ਸਿਰਫ਼ Iran ‘ਤੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ China, India, pakistan ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਟਰੰਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਇਰਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਉਸਦਾ ਤੇਲ ਨਿਰਯਾਤ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵਿੱਚ Kharg Island ਸਿਰੇ ‘ਤੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤੇਲ ਬਾਹਰ ਭੇਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ Bandar Abbas, Bushehr Port ਅਤੇ Chabahar Port ਵੀ ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਅਹਿਮ ਹਨ। ਜੇ ਅਮਰੀਕਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਜਾਂ ਉਥੋਂ ਆਉਂਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਰਾਨ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵ ਮਾਰਕੀਟ ਵਿੱਚ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਧ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਰਣਨੀਤੀ ਦਾ ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਦਬਾਅ ਹੈ। ਅਮਰੀਕਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਕੇ ਇਰਾਨ ਮੁੜ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਆਵੇ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਊਕਲੀਅਰ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਰਮੀ ਲਿਆਵੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਨੇ ਵੀ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਉਸਦੇ ਵਪਾਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਖਾੜੀ ਦੇ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਬੰਦਰਗਾਹਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾਅ ਹੋਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ Benjamin Netanyahu ਜੰਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ। ਇਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਹੈ। ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਉੱਪਰ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਕਈ ਕੇਸ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵੀ ਜਾਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਜੰਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਢਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਜੰਗ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ “ਰੈਲੀ ਅਰਾਉਂਡ ਦ ਫਲੈਗ” ਪ੍ਰਭਾਵ ਵੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੱਧ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਲਈ ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੇ Strait of Hormuz ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਖੇਤਰੀ ਸੰਕਟ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ, ਸਗੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਆਰਥਿਕ ਅਤੇ ਸੈਨਿਕ ਅਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ Russia ਅਤੇ China ਵਰਗੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਟਰੰਪ ਦੀ ਹਰਮੁਜ਼ ਨਾਕਾਬੰਦੀ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਅਤੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਜੰਗ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਦੀ ਨੀਤੀ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਵੱਡੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਜੋ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰਤਾ ਵੱਲ ਧੱਕ ਰਹੇ ਹਨ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ