Punjab
ਥਾਈਲੈਂਡ–ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਦਹਿਸ਼ਤਭਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ: ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਝਾਂਸੇ ਹੇਠ ਲੁਕਿਆ ਕਾਲਾ ਕਾਰੋਬਾਰ
ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਜ਼ੁਨੂਨ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਯੂਰਪ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵੇਖ ਕੇ ਡੰਕੀ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਆਉਂਦੀਆਂ ਸਨ—ਉਹੀ ਡੰਕੀ ਜਿੱਥੇ ਕਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀਆਂ, ਕਈ ਤਸੀਹਿਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਪਰ ਹੁਣ ਖਤਰਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਸਤਾ ਬਦਲ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਅੰਜਾਮ ਹੋਰ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ, ਹੋਰ ਭਿਆਨਕ ਮਾਫੀਆ ਚੇਨ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ—ਇਹ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਥਾਈਲੈਂਡ, ਕੰਬੋਡੀਆ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਰਗੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਚਮਕਦਾਰ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ “ਲੱਖ ਤੋਂ ਡੇਢ ਲੱਖ ਤਨਖਾਹ ਮਿਲੇਗੀ”, “ਅੱਗੇ ਕਨੇਡਾ–ਆਸਟ੍ਰੇਲੀਆ ਦਾ ਰਸਤਾ ਸਿੱਧਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਭੋਲੇ ਭਾਲੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਲੱਖਾਂ ਰੁਪਏ ਏਜੰਟਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਹਕੀਕਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਦ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਵਾਈ ਅੱਡੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕਦਮ ਰੱਖਦੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਹੱਥ ਵੇਚੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਇਹ ਲੋਕ ਨੌਕਰੀ ਨਹੀਂ, ਕੈਦ ਦਾ ਟਿਕਟ ਖਰੀਦ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਥਾਈਲੈਂਡ ਜਾਂ ਕੰਬੋਡੀਆ ਤੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਸਰਹੱਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਕੈਮ ਸਿਟੀਆਂ ਬਣੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ “ਸਕੈਮ ਪਾਉਂਡ” ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮੋਬਾਈਲਾਂ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਾਈਬਰ ਸਲੇਵਰੀ—ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਕਿਸਮ ਦੀ ਗੁਲਾਮੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਔਨਲਾਈਨ ਠੱਗੀਆਂ ਕਰਵਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੋ ਹਾਲਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਬਚ ਕੇ ਆਏ 36 ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨਕਾਰ ਕਰਨ ’ਤੇ ਬੇਰਹਮੀ ਨਾਲ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਭੁੱਖਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਈਆਂ ਦੇ ਹੱਥ–ਪੈਰ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਣ ਤੱਕ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੜੀਆਂ ਲਈ ਹਾਲਾਤ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਖਤਰਨਾਕ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਚਣ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਲਾ ਧੰਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫਲ–ਫੁਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਵੀ ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਥਾਈਲੈਂਡ ਅਤੇ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀਆਂ ਇਸ ਦਹਿਸ਼ਤ ਭਰੀਆਂ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲਗਭਗ 370 ਨੌਜਵਾਨ ਲਾਪਤਾ ਹਨ। ਕਈਆਂ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ, ਕਈ ਮਾਫੀਆ ਦੇ ਕੈਦਖਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਲੜਾਈ ਲੜ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ 36 ਨੂੰ ਮਿਆਂਮਾਰ ਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਰੇਡ ਦੌਰਾਨ ਬਚਾਇਆ ਗਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਜੋ ਦੱਸਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲ ਕੰਬਾ ਦਿੱਤੇ।
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਕੋਈ ਫਿਲਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ—ਇਹ ਉਹ ਕਾਲਾ ਸੱਚ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਨਿਗਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਾਫੀਆ ਨੌਕਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਨਹੀਂ, ਸਿੱਧੀ ਨਰਕ–ਯਾਤਰਾ ਵੇਚ ਰਹੇ ਹਨ।
ਇਸ ਲਈ ਨੌਜਵਾਨੋ, ਇੱਕ ਗੱਲ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਭਰ ਯਾਦ ਰੱਖੋਥਾਈਲੈਂਡ, ਕੰਬੋਡੀਆ ਜਾਂ ਮਿਆਂਮਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਤਨਖਾਹ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਾਲ ਹੈ।
ਇਹਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨੌਕਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਉਹੀ ਮਾਫੀਆ ਬੈਠੇ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਫਸਾ ਕੇ ਮੁੜ ਕਦੇ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ।
ਸੁਪਨੇ ਵੇਖੋ, ਜ਼ਰੂਰ ਵੇਖੋ—ਪਰ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ। ਕੋਈ ਵੀ ਏਜੰਟ, ਕੋਈ ਵੀ ਵਾਅਦਾ, ਕੋਈ ਵੀ “ਸ਼ਾਰਟਕੱਟ”—ਤੁਹਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ।
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹਰ ਨੌਜਵਾਨ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਚੇਤਾਵਨੀ ਨਹੀਂ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ।
