AAP ਦੇ 7 ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ – ਧਨ, ਦਬਾਅ ਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਖੇਡ: ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਪੈ ਸਕਦੀ ਏ ਉਲਟੀ ਬਾਜ਼ੀ ! 

ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸੱਤ ਰਾਜ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦਾ ਇਕੱਠੇ ਟੁੱਟ ਕੇ ਭਾਜਪਾ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਆਮ ਸਿਆਸੀ ਘਟਨਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਧਨ, ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਦੀ ਉਹ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਭਾਰਤੀ ਲੋਕਤੰਤਰ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਅ, ਲਾਲਚ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪਾਸੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਹਾਰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਤੰਤਰਕ ਨੈਤਿਕਤਾ ਦੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਅਜਿਹੀ ਚਾਲ ਸੱਤਾ ਧਾਰੀ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਲਾਭ ਵਾਲੀ ਲੱਗੇ, ਪਰ ਹਰ ਵਾਰ ਇਹ ਲਾਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਬਦਲੇ, ਇਹ ਲਾਜ਼ਮੀ ਨਹੀਂ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਵਰਗੇ ਸੂਬੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਾਲ ਉਲਟੀ ਵੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਭੇਜੇ ਗਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰ ਅਕਸਰ ਉਹ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਧਨ, ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਂ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਹੁੰਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤੀ ਅਤੇ ਵਿਚਾਰਧਾਰਕ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਕੇ ਧਨਕੁਬੇਰਾਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਚਿਹਰਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਭੇਜਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨੀ ਜੁੜਾਅ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅਜਿਹੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਜੇ ਸੱਤਾ ਦਾ ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਲਾਲਚ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਰਟੀ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਉਂਦੇ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਥਾਂ ਲਾਭ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ।
ਜੇ ਇਹ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ AAP ਦੇ ਸੱਤ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ ਪਿੱਛੇ ਧਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਇਹ ਸੰਸਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਦਮ ਜਾਪ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸੁਨੇਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਵਿਰੋਧੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਦਖ਼ਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ “ਸੱਤਾ ਦੀ ਖੇਡ” ਵਜੋਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਚਾਲ ਨੈਤਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣਦੀ ਹੈ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਦੇ ਹਨ। ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਹੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹਮਦਰਦੀ ਉਸ ਪਾਸੇ ਬਣਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਨਿਆਂ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ। ਇਤਿਹਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਮੌਜੂਦਾ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੱਕ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਦਬਾਅ ਵਾਲੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ AAP ਦੇ ਸਾਂਸਦਾਂ ਨੂੰ ਧਨ, ਦਬਾਅ ਜਾਂ ਏਜੰਸੀਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਤੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ AAP ਨੂੰ ਹਮਦਰਦੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਇਹ ਕਦਮ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਤਾਕਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਲਟੀ ਖੇਡ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਭਾਜਪਾ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਛਵੀ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਪਾਰਟੀ ਵਜੋਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜੋ ਧਨ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਨਾਲ ਸਿਆਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨੈਰੇਟਿਵ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਸਵੈ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਧ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, AAP ਲਈ ਇਹ ਘਟਨਾ ਇੱਕ ਝਟਕਾ ਤਾਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਵੰਡ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਣਨੀਤੀ ਉੱਤੇ ਸਵਾਲ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਪਾਰਟੀ ਆਪਣੇ ਮਿਹਨਤੀ ਵਰਕਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਧਨਾਢ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਭੇਜਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਨਤੀਜੇ ਆਉਣੇ ਹੀ ਹਨ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਹਮਦਰਦੀ ਵੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਜੇ AAP ਇਸਨੂੰ “ਅਨਿਆਂ ਅਤੇ ਦਬਾਅ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਲੜਾਈ” ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵਧ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਸਬਕ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਸਭਾ ਦੀਆਂ ਸੀਟਾਂ ਧਨਕੁਬੇਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਦੀ ਥਾਂ ਆਪਣੇ ਵਫ਼ਾਦਾਰ ਅਤੇ ਮਿਹਨਤੀ ਵਰਕਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਪਾਰਟੀ ਲਈ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਧਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਅਹੁਦੇ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਦਲ-ਬਦਲ ਅਤੇ ਟੁੱਟ ਅਟੱਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ AAP ਦੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਹੈ।
ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ AAP ਦੇ ਸੱਤ ਸਾਂਸਦਾਂ ਦੀ ਟੁੱਟ ਭਾਜਪਾ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਿਆਸੀ ਜਿੱਤ ਵਾਂਗ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜਿੱਤ ਉਲਟੀ ਖੇਡ ਵੀ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਜਨਤਾ ਅਨਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਦਬਾਅ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਹਮਦਰਦੀ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸੰਭਵ ਹੈ ਕਿ ਭਾਜਪਾ ਨੇ ਜਿੱਤ ਸਮਝ ਕੇ ਜੋ ਚਾਲ ਚੱਲੀ, ਉਹ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਵੇ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ