Punjab
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਪਰਿਵਾਰ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ!
ਬੀਤੇ ਦਿਨ ਮੈਂ ਦੇਵੀਗੜ੍ਹ ਗਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪਿੰਡ ਦੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਸਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਚਰਚਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਦੌਰ ਚੱਲ ਹੀ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਚਾਨਕ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਇੱਕ ਐਸੀ ਗੱਲ ਆਖ ਦਿੱਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚ ਲਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਹੈ ਜਿਸ ‘ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ।
ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਸਰਵਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਖ਼ਤ ਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੀ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਸਿਰ ਮੱਥੇ ਮੰਨਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਜਥੇਬੰਦੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੁਕਮਾਂ ਦੀ ਅਵੱਗਿਆ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਪੰਥਕ ਕਾਰਵਾਈ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰ ਅਜਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਛੋਟ ਹਾਸਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹੁਕਮਨਾਮਿਆਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੋਈ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਮਾਸਟਰ ਅਤਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇਤਰਾਜ਼ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਹਕੀਕਤ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਹਰ ਸੰਸਥਾ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਮੰਨਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਆਪਣੇ ਦਾਅਵੇ ‘ਤੇ ਅਡਿੱਗ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸਭ ਕੁਝ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹਨ।
ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਵੱਧਦੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉਸ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ ਬਾਦਲ ਪਰਿਵਾਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦਲੀਲ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਦਹਾਕਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਅਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਆਏ ਜਦੋਂ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਹੁਕਮਾਂ ਜਾਂ ਸੁਝਾਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕਦਮ ਚੁੱਕੇ ਗਏ, ਪਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਕਾਰਵਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਾਬਾ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 1998 ਵਿੱਚ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਖਾਲਸਾ ਸਾਜਨਾ ਦਿਵਸ ਦੀ ਤ੍ਰੈ-ਸ਼ਤਾਬਦੀ ਸਾਰੇ ਸਿੱਖ ਧੜਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕੱਠੇ ਮਨਾਉਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਿਆਸੀ ਸਥਿਤੀ ਨੇ ਵੱਖਰਾ ਰੁਖ ਅਖ਼ਤਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੇ 2024 ਵਿੱਚ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਉਸ ਹੁਕਮਨਾਮੇ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੱਤਾ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੰਥਕ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੱਖਰੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਰਾਹ ਅਪਣਾਏ ਗਏ। ਉਸ ਨੇ ਗਿਆਨੀ ਹਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਘਬੀਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਬਾਦਲ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕੇ।
ਬਾਬਾ ਬਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਵੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਧਾਰਨਾ ਹੁਣ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵਉੱਚਤਾ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਿਆਸੀ ਜਾਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇ।
ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਦੌਰ ਕਾਫ਼ੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਰਿਹਾ। ਕੋਈ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਸੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਤਿਸ਼ਯੋਕਤੀ ਮੰਨ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਕ ਗੱਲ ਸਾਫ਼ ਸੀ ਕਿ ਆਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੁਤੰਤਰਤਾ, ਪੰਥਕ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦੀ ਭਰੋਸੇਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਸਿੱਖ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਚਰਚਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬਘੇਲ ਸਿੰਘ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਸੱਥ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠ ਗਿਆ ਕਿ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਵਾਲਾਂ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਉਸਦੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ ਬਾਕੀ ਲੋਕ ਵੀ ਆਪੋ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਛੇੜਿਆ ਗਿਆ ਸਵਾਲ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੂੰਜਦਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ
