ਪਲ ਪਲ ਰੰਗ ਬਦਲਦਾ Donald Trump – ਜੰਗ ਦੇ ਦੌਰਾਨ ਕਸੂਤਾ ਫਸਿਆ Pakistan: ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵਧਿਆ!

ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Donald Trump ਇਸ ਵੇਲੇ Iran ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀ ਤਣਾਅਪੂਰਨ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਸਟੈਂਡ ਬਦਲਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਦੇ ਉਹ ਇਰਾਨ ਨੂੰ 48 ਘੰਟਿਆਂ ਦਾ ਅਲਟੀਮੇਟਮ ਦੇ ਕੇ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿਰਾਮ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਚਾਨਕ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਜੰਗ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜੀ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧਾਭਾਸੀ ਬਿਆਨ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹਕੀਕਤ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਬਿਆਨਬਾਜ਼ੀ ਕੁਝ ਹੋਰ।
ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੰਗ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੀਜ਼ਫਾਇਰ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਗੁਹਾਰ ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਰਾਨ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਮਿਸਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਖੇਤਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਪੂਰੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕਰਨਾ ਅਸਾਨ ਨਹੀਂ। Israel ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲੇ ਜਾਰੀ ਹਨ ਅਤੇ Iran ਵੱਲੋਂ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਖ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ।
ਇਸ ਸਾਰੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ Pakistan ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾਜ਼ੁਕ ਬਣ ਗਈ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਉਸਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਸਬੰਧ Saudi Arabia ਨਾਲ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਹਨ
ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਉਸਦਾ ਗੁਆਂਢੀ ਮੁਲਕ Iran ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰਹੱਦੀ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲਤਾ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਸਮਝੌਤਿਆਂ ਦੇ ਤਹਿਤ ਜੇਕਰ Saudi Arabia ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਘਿਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ Pakistan ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਇਰਾਨ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ‘ਤੇ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੋਹਰੇ ਦਬਾਅ ਵਿੱਚ ਹੈ—ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਅਰਬ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਇਰਾਨ ਦਾ ਖਤਰਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗੀ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਝੱਲਣ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਰਾਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੰਤੁਲਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਉੱਧਰ United Arab Emirates ਅਤੇ Saudi Arabia ਉੱਪਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਹੋਰ ਭੜਕਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਟਾਰਗੇਟ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਿਹਾ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜੀ ਅੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਮਲੇ ਖੇਤਰੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ Saudi Arabia ਅਤੇ United Arab Emirates ਸਿੱਧਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕੁੱਦ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਸਿਰਫ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ, ਸਗੋਂ ਪੂਰੇ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲਪੇਟ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਜਿਵੇਂ Russia ਅਤੇ China ਵੀ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਬਣਾਈ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਲੰਮਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਤੱਕ ਹਰ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਪਵੇਗਾ ਤੀਜੇ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਧ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਿੱਥੇ Donald Trump ਦੇ ਬਦਲਦੇ ਬਿਆਨ ਅਮਰੀਕੀ ਰਣਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਸਵਾਲ ਖੜੇ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ Pakistan ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਉਲਝੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਖਤਰਨਾਕ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਆਉਂਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਟਕਰਾਅ ਕਿਸ ਰੁੱਖ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ ਮਿਡਲ ਈਸਟ ਸਗੋਂ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਨਿਰਣਾਇਕ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਗੱਗੜਪੁਰੀ